OknodrewnianeTarnów

Stawka wiodąca dla Tarnowa dotyczy montażu jednego okna drewnianego w przygotowanym otworze i obejmuje samą robociznę, bez ceny stolarki. W tabeli wyżej stoi kilkanaście pozycji, a różnią się one nie tylko kwotą, ale i jednostką; to pierwsza rzecz do sprawdzenia przy porównywaniu ofert. Osobno stoją pozycje z drugiej ścieżki: kompleksowa renowacja okna skrzynkowego za sztukę, renowacja obustronna liczona od metra kwadratowego skrzydła, cyklinowanie i szpachlowanie ramy, wstawianie fleków, szklenie, kitowanie, izolacja skrzyni oraz montaż nowych okuć w stare okna. Przy każdej liczbie stoi etykieta zasięgu danych, więc widać, co jest notowaniem miejskim, co wojewódzkim, a co krajowym. Jedna pozycja wymaga zastrzeżenia. Miejska stawka za montaż okien liczona od metra bieżącego obwodu ramy pochodzi z cennika, który nie rozróżnia materiału: wydawca opisuje ją jako usługę dla okien plastikowych lub drewnianych, więc drewno obejmuje, ale go nie wyodrębnia, i nie jest to stawka za montaż okna drewnianego.

Rejestr zabytków i gminna ewidencja to dwa odrębne tryby, a różnica między nimi jest czysto praktyczna. Przy obiekcie wpisanym do rejestru zabytków wojewódzki konserwator zabytków wydaje własne pozwolenie; ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wymienia w art. 36 ust. 1 pkt 1 prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru, a w pkt 11 podejmowanie innych działań mogących prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku. Ta zgoda niczego nie zastępuje: art. 36 ust. 8 tej samej ustawy mówi, że jej uzyskanie nie zwalnia z pozwolenia albo zgłoszenia wymaganego przepisami Prawa budowlanego, a art. 29 ust. 7 pkt 1 Prawa budowlanego przesądza, że przy obiekcie z rejestru roboty normalnie zwolnione wymagają decyzji o pozwoleniu na budowę. Przy samej gminnej ewidencji, bez wpisu do rejestru, decyzję wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej, a konserwator ją tylko uzgadnia, tak stanowi art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego. I tu jest sedno: przy uzgodnieniu konserwator zajmuje stanowisko w terminie 30 dni od doręczenia mu wystąpienia, a art. 39 ust. 4 przesądza, że niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się za brak zastrzeżeń. Milczenie urzędu działa więc na korzyść inwestora. Przy rejestrze jest dokładnie odwrotnie: tam potrzebna jest decyzja, a jej brak jest brakiem zgody. Ta jedna różnica przesądza o harmonogramie całej roboty i dlatego pytanie o rejestr zadaje się przed pomiarem.

Nie i to jest najczęstsze nieporozumienie przy tej robocie. Art. 36 ust. 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stanowi wprost, że uzyskanie pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia albo dokonania zgłoszenia wymaganego przepisami Prawa budowlanego. Przy budynku z rejestru zabytków to nie jest formalność do odhaczenia: art. 29 ust. 7 pkt 1 Prawa budowlanego przesądza, że roboty, które w zwykłym budynku nie wymagają ani pozwolenia, ani zgłoszenia, przy obiekcie wpisanym do rejestru wymagają decyzji o pozwoleniu na budowę. Idą więc dwa postępowania u dwóch organów i planuje się je równolegle. Jedna rzecz zostaje przy tym otwarta i uczciwie to zaznaczamy: ustawa nie rozstrzyga, czy wymiana okna jest wymianą przegrody zewnętrznej w rozumieniu przepisów o zwolnieniach. Przy rejestrze nie ma to znaczenia, bo wynik jest ten sam; przy budynku objętym samą gminną ewidencją ta wątpliwość potrafi rozstrzygać o tym, czy w ogóle jest co uzgadniać. Nie załatwiamy tych spraw za inwestora i nie obiecujemy ich terminu, ale możemy przygotować to, czego wniosek wymaga od strony technicznej.

Przy budynku objętym gminną ewidencją zabytków termin jest w ustawie: art. 39 ust. 4 Prawa budowlanego daje wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków 30 dni od dnia doręczenia mu wystąpienia o uzgodnienie i przesądza, że niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się za brak zastrzeżeń. To najkorzystniejszy dla inwestora mechanizm w całej tej ścieżce, bo czekanie ma koniec znany z góry. Przy budynku wpisanym do rejestru zabytków taki skutek nie występuje. Tam potrzebna jest wydana decyzja konserwatora i to ona wyznacza początek robót. Trzeba przy tym wiedzieć o czymś, o czym łatwo przeczytać nieprawdę: art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego ma w tekście jednolitym dwa brzmienia, obowiązujące i późniejsze, a to drugie dopuszcza dla części robót przy zabytku tryb zgłoszeniowy wobec konserwatora zamiast pozwolenia. Daty wejścia w życie tego brzmienia nie ustaliliśmy w źródle, więc nie twierdzimy, że tryb zgłoszeniowy już działa, i odradzamy planowanie harmonogramu na jego podstawie, dopóki nie potwierdzi tego urząd prowadzący sprawę.

Tak, i w praktyce takie wymagania padają często: dotyczą podziału na kwatery, przekroju ramy i szczeblin oraz sposobu otwierania skrzydeł. Podstawa prawna jest przy tym ogólniejsza, niż się wydaje. Ustawa o ochronie zabytków nie zawiera artykułu nakazującego odwzorowanie podziałów, profili i sposobu otwierania. Daje natomiast narzędzie ogólne: art. 27 pozwala wystąpić do wojewódzkiego konserwatora zabytków o zalecenia konserwatorskie określające sposób korzystania z zabytku, jego zabezpieczenia i wykonania prac konserwatorskich, a przy obiekcie z rejestru zakres dopuszczalnej ingerencji wyznacza sama decyzja. Praktyczny wniosek jest prosty i tani: o zalecenia występuje się przed zamówieniem stolarki. Rysunek okna powstaje wtedy pod znane wymagania, a poprawka po fakcie oznacza drugie zamówienie u stolarza.

Renowacja wygrywa tam, gdzie rama jest zdrowa, a budynek stoi pod ochroną konserwatorską; wymiana wchodzi tam, gdzie drewno rozwarstwiło się przy dolnej krawędzi albo przegniło na progu. To dwie różne roboty, dwie różne ekipy i dwie różne rozmowy z urzędem, więc rozstrzygnięcie zapada przed wyceną. Za renowacją przemawiają trzy rzeczy. Pierwsza jest formalna: naprawa istniejącej stolarki nie otwiera rozmowy o zmianie wyglądu elewacji, więc przy budynku pod ochroną idzie łatwiej niż wymiana. Druga jest materiałowa: rama sprzed stu lat często pochodzi z drewna zdrowszego niż to, które dziś trafia do katalogu, a spróchniałe fragmenty wymienia się flekami zamiast całego okna. Trzecia jest cenowa i widać ją w tabeli wyżej: kompleksowa renowacja okna skrzynkowego kosztuje wyraźnie mniej niż odtworzenie kompletu stylizowanego na stary, a same czynności składowe, jak cyklinowanie, wstawianie fleków, szklenie czy kitowanie, można zamówić pojedynczo. Rama rozwarstwiona albo przegniła nie wróci do formy przez malowanie i wtedy wchodzi odtworzenie według wzoru, czyli nowe okno o tym samym podziale, tym samym przekroju i tym samym sposobie otwierania. W wycenie renowacja stoi jako osobna pozycja i tak też jest prowadzona.

Po pracach mokrych i po wysuszeniu pomieszczeń, a nie równolegle z nimi, i to jest jedyne miejsce w całej stolarce otworowej, gdzie kolejność montażu zależy od materiału ramy. Powód jest prosty: tynki, wylewki i gładzie oddają do powietrza dużo wody, budynek po nich schnie tygodniami, a drewno jako jedyny materiał ramy przyjmuje i oddaje wilgoć z otoczenia. Okno wstawione w tę wilgoć chłonie ją całą ramą i pracuje przez pierwszy rok, a skutek widać jako skrzywione skrzydło i nierówną szczelinę przylgową, której nie da się nadrobić regulacją okucia. Ta sama zasada obowiązuje przed montażem: stolarka czeka w miejscu suchym, przewiewnym i zadaszonym, na podkładkach, a nie na posadzce i nie pod folią zbierającą skropliny. Przy wymianie stolarki w budynku używanym problem znika prawie w całości, bo prac mokrych jest niewiele; zostaje obróbka ościeży, którą planuje się tak samo jak przy każdej innej ramie.

Żeby woda spływająca po szybie została odrzucona poza lico ramy, zanim dojdzie do dolnej krawędzi skrzydła i do progu. Okapnik to listwa drobna i tania, w wycenie łatwa do pominięcia, bo z pokoju jej nie widać, a przy drewnie jest elementem, od którego zaczyna się trwałość całego okna. Różnica wobec pozostałych materiałów jest tu twarda i trzeba ją znać przed wyborem ramy: przy tworzywie i przy aluminium woda zatrzymana przy dolnej krawędzi niszczy uszczelnienie, czyli rzecz wymienną, a przy drewnie niszczy sam profil, czyli rzecz niewymienną. Okapnik w oknie drewnianym nie jest więc dodatkiem, tylko elementem konstrukcyjnym dolnej krawędzi. Do okapnika dochodzą jeszcze dwa elementy tej samej roboty. Pierwszy to uszczelnienie styku ramy z murem przy progu, liczone od metra bieżącego i stojące w cenniku osobno. Drugi to parapet zewnętrzny ze spadkiem, wyprowadzony poza lico ściany i podparty na całej długości. Parapet, który ugina się pod śniegiem, otwiera szczelinę dokładnie tam, gdzie woda stoi najdłużej.

Cyklicznie przez cały okres użytkowania okna i to jest jedyny materiał ramy z takim obowiązkiem: okien z tworzywa i z aluminium się nie maluje, drewniane trzeba. Rytm zależy od ekspozycji, nie od kalendarza: powłoka schodzi najszybciej od strony południowej i zachodniej, gdzie do wody dokłada się promieniowanie słoneczne, i najszybciej z dolnej krawędzi skrzydła, po której spływa woda. Okno pod okapem albo pod balkonem wytrzymuje bez poprawki nieporównanie dłużej niż to samo okno w ścianie szczytowej bez osłony, więc te dwie strony budynku ogląda się osobno. Sygnałem do roboty jest matowienie i pierwsze pęknięcia powłoki. Odsłonięte drewno to już spóźnienie. Po odsłonięciu wchodzi już cyklinowanie i szpachlowanie ubytków, czyli inna pozycja i inny rachunek. Stawek za samo odnowienie powłoki tu nie powtarzamy: malowanie okien i okien skrzynkowych jest wycenione przy usłudze malowania i tam zostaje, żeby ta sama liczba nie stała w serwisie dwa razy.

Tak, jeśli w mieszkaniu działa wentylacja grawitacyjna, a zwłaszcza gdy stoi w nim urządzenie gazowe: powietrze musi mieć którędy wejść. Rzecz dotyczy szczelności, a nie materiału ramy, bo nowa stolarka jest szczelna niezależnie od tego, z czego ją zrobiono. Rozszczelnienie planuje się razem z oknem, a nie po pierwszej zimie: nawiewnik w ramie albo w skrzynce, mikrouchylenie w okuciu, w starym oknie skrzynkowym także naturalna nieszczelność, którą renowacja potrafi zabrać. To jest realny efekt uboczny dobrze zrobionej renowacji i lepiej wiedzieć o nim zawczasu. W budynku wielorodzinnym o wymaganiach w tej sprawie rozstrzyga regulamin zarządcy, a nie sam wykonawca stolarki, więc pyta się o to administrację przed zamówieniem.

Rozdzielić ją na frakcje, zanim wyjedzie z budowy. Stare okno to co najmniej dwie rzeczy: szyba i rama, a przy nowszej stolarce dochodzi jeszcze uszczelka i ramka dystansowa w szybie zespolonej. Punkty selektywnej zbiórki odpadów traktują te frakcje osobno i stawiają warunki, których całe okno nie spełnia. Druga granica jest ważniejsza od pierwszej: regulaminy takich punktów rozróżniają odpad przywieziony przez mieszkańca z remontu prowadzonego samodzielnie od odpadu pochodzącego od firmy, a stolarka zdjęta przez ekipę należy do tej drugiej kategorii i rozlicza się ją inaczej. Pytanie „czy wywóz starych okien jest w cenie” zadaje się przed podpisaniem umowy. Zasady i limity różnią się między naszymi miastami i opisujemy je w sekcji z faktami lokalnymi.

Czasem tak, ale rzadko z jednego źródła i nigdy automatycznie. Kolejność ma tu znaczenie większe niż kwota, bo wnioski składa się przed zamówieniem stolarki. Trzy drogi wracają najczęściej. Pierwsza to program rządowy dotyczący poprawy efektywności energetycznej budynków jednorodzinnych, w którym wymiana stolarki okiennej w części naborów jest kosztem kwalifikowanym obok ocieplenia przegród i wymiany źródła ciepła; obsługują go gminne punkty konsultacyjne. Druga to fundusz remontowy albo regulamin spółdzielni w budynku wielorodzinnym, gdzie dopłata dotyczy robocizny, ma limit sztuk i zależy od rocznego planu remontów konkretnej nieruchomości. Trzecia to programy miejskie, które w naszych miastach częściej dotyczą źródła ciepła niż stolarki. Warunki różnią się między naszymi miastami i opisujemy je w sekcji lokalnej niżej. My nie składamy tych wniosków za inwestora i nie obiecujemy ich rozstrzygnięcia.