Montaż okien drewnianych Stalowa Wola

Stawka wiodąca dla Stalowej Woli dotyczy montażu jednego okna drewnianego w przygotowanym otworze i obejmuje samą robociznę, bez ceny stolarki. W tabeli wyżej stoi kilkanaście pozycji, a różnią się one nie tylko kwotą, ale i jednostką; to pierwsza rzecz do sprawdzenia przy porównywaniu ofert. Osobno stoją pozycje z drugiej ścieżki: kompleksowa renowacja okna skrzynkowego za sztukę, renowacja obustronna liczona od metra kwadratowego skrzydła, cyklinowanie i szpachlowanie ramy, wstawianie fleków, szklenie, kitowanie, izolacja skrzyni oraz montaż nowych okuć w stare okna. Przy każdej liczbie stoi etykieta zasięgu danych, więc widać, co jest notowaniem miejskim, co wojewódzkim, a co krajowym. Jedna pozycja wymaga zastrzeżenia. Miejska stawka za montaż okien liczona od metra bieżącego obwodu ramy pochodzi z cennika, który nie rozróżnia materiału: wydawca opisuje ją jako usługę dla okien plastikowych lub drewnianych, więc drewno obejmuje, ale go nie wyodrębnia, i nie jest to stawka za montaż okna drewnianego.

W Stalowej Woli te dwie ścieżki rozkładają się nietypowo i dla większości starych okien w mieście obowiązuje ta łagodniejsza. Rejestr zabytków obejmuje tu zaledwie trzy adresy mieszkalne: dom w zespole mieszkalno-gospodarczym przy Dąbrowskiego 18, dom zwany Zamkiem Lubomirskich przy Sandomierskiej 1 oraz kamienicę z 1905 roku przy ul. St. Bełżyńskiego 18, wpisaną najpóźniej. Osiedla Fabrycznego, czyli międzywojennej zabudowy Centralnego Okręgu Przemysłowego, w tym wykazie nie ma, a ochrona tej zabudowy opiera się na gminnej ewidencji zabytków i zapisach planistycznych. Skala nie jest przy tym mała: diagnoza do programu rewitalizacji wylicza na Fabrycznym 61 obiektów zabytkowych, w większości budynków mieszkalnych, głównie domów robotniczych w układzie bliźniaczym, a w Rozwadowie 44 pozycje, w tym 11 kamienic. Pod tymi adresami decyzję wydaje Wydział Architektoniczno-Budowlany Starostwa Powiatowego przy ul. Podleśnej 15, konserwator ją uzgadnia i ma na to 30 dni, a jego milczenie liczy się jako brak zastrzeżeń. Pod trzema adresami z rejestru jest odwrotnie: potrzebna jest wydana decyzja konserwatora, a sprawy z terenu powiatu prowadzi delegatura w Tarnobrzegu przy ul. 1 Maja 4.

Nie i to jest najczęstsze nieporozumienie przy tej robocie. Art. 36 ust. 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stanowi wprost, że uzyskanie pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia albo dokonania zgłoszenia wymaganego przepisami Prawa budowlanego. Przy budynku z rejestru zabytków to nie jest formalność do odhaczenia: art. 29 ust. 7 pkt 1 Prawa budowlanego przesądza, że roboty, które w zwykłym budynku nie wymagają ani pozwolenia, ani zgłoszenia, przy obiekcie wpisanym do rejestru wymagają decyzji o pozwoleniu na budowę. Idą więc dwa postępowania u dwóch organów i planuje się je równolegle. Jedna rzecz zostaje przy tym otwarta i uczciwie to zaznaczamy: ustawa nie rozstrzyga, czy wymiana okna jest wymianą przegrody zewnętrznej w rozumieniu przepisów o zwolnieniach. Przy rejestrze nie ma to znaczenia, bo wynik jest ten sam; przy budynku objętym samą gminną ewidencją ta wątpliwość potrafi rozstrzygać o tym, czy w ogóle jest co uzgadniać. Nie załatwiamy tych spraw za inwestora i nie obiecujemy ich terminu, ale możemy przygotować to, czego wniosek wymaga od strony technicznej.

Przy budynku objętym gminną ewidencją zabytków termin jest w ustawie: art. 39 ust. 4 Prawa budowlanego daje wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków 30 dni od dnia doręczenia mu wystąpienia o uzgodnienie i przesądza, że niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się za brak zastrzeżeń. To najkorzystniejszy dla inwestora mechanizm w całej tej ścieżce, bo czekanie ma koniec znany z góry. Przy budynku wpisanym do rejestru zabytków taki skutek nie występuje. Tam potrzebna jest wydana decyzja konserwatora i to ona wyznacza początek robót. Trzeba przy tym wiedzieć o czymś, o czym łatwo przeczytać nieprawdę: art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego ma w tekście jednolitym dwa brzmienia, obowiązujące i późniejsze, a to drugie dopuszcza dla części robót przy zabytku tryb zgłoszeniowy wobec konserwatora zamiast pozwolenia. Daty wejścia w życie tego brzmienia nie ustaliliśmy w źródle, więc nie twierdzimy, że tryb zgłoszeniowy już działa, i odradzamy planowanie harmonogramu na jego podstawie, dopóki nie potwierdzi tego urząd prowadzący sprawę.

Tak, i w praktyce takie wymagania padają często: dotyczą podziału na kwatery, przekroju ramy i szczeblin oraz sposobu otwierania skrzydeł. Podstawa prawna jest przy tym ogólniejsza, niż się wydaje. Ustawa o ochronie zabytków nie zawiera artykułu nakazującego odwzorowanie podziałów, profili i sposobu otwierania. Daje natomiast narzędzie ogólne: art. 27 pozwala wystąpić do wojewódzkiego konserwatora zabytków o zalecenia konserwatorskie określające sposób korzystania z zabytku, jego zabezpieczenia i wykonania prac konserwatorskich, a przy obiekcie z rejestru zakres dopuszczalnej ingerencji wyznacza sama decyzja. Praktyczny wniosek jest prosty i tani: o zalecenia występuje się przed zamówieniem stolarki. Rysunek okna powstaje wtedy pod znane wymagania, a poprawka po fakcie oznacza drugie zamówienie u stolarza.

Renowacja wygrywa tam, gdzie rama jest zdrowa, a budynek stoi pod ochroną konserwatorską; wymiana wchodzi tam, gdzie drewno rozwarstwiło się przy dolnej krawędzi albo przegniło na progu. To dwie różne roboty, dwie różne ekipy i dwie różne rozmowy z urzędem, więc rozstrzygnięcie zapada przed wyceną. Za renowacją przemawiają trzy rzeczy. Pierwsza jest formalna: naprawa istniejącej stolarki nie otwiera rozmowy o zmianie wyglądu elewacji, więc przy budynku pod ochroną idzie łatwiej niż wymiana. Druga jest materiałowa: rama sprzed stu lat często pochodzi z drewna zdrowszego niż to, które dziś trafia do katalogu, a spróchniałe fragmenty wymienia się flekami zamiast całego okna. Trzecia jest cenowa i widać ją w tabeli wyżej: kompleksowa renowacja okna skrzynkowego kosztuje wyraźnie mniej niż odtworzenie kompletu stylizowanego na stary, a same czynności składowe, jak cyklinowanie, wstawianie fleków, szklenie czy kitowanie, można zamówić pojedynczo. Rama rozwarstwiona albo przegniła nie wróci do formy przez malowanie i wtedy wchodzi odtworzenie według wzoru, czyli nowe okno o tym samym podziale, tym samym przekroju i tym samym sposobie otwierania. W wycenie renowacja stoi jako osobna pozycja i tak też jest prowadzona.

Po pracach mokrych i po wysuszeniu pomieszczeń, a nie równolegle z nimi, i to jest jedyne miejsce w całej stolarce otworowej, gdzie kolejność montażu zależy od materiału ramy. Powód jest prosty: tynki, wylewki i gładzie oddają do powietrza dużo wody, budynek po nich schnie tygodniami, a drewno jako jedyny materiał ramy przyjmuje i oddaje wilgoć z otoczenia. Okno wstawione w tę wilgoć chłonie ją całą ramą i pracuje przez pierwszy rok, a skutek widać jako skrzywione skrzydło i nierówną szczelinę przylgową, której nie da się nadrobić regulacją okucia. Ta sama zasada obowiązuje przed montażem: stolarka czeka w miejscu suchym, przewiewnym i zadaszonym, na podkładkach, a nie na posadzce i nie pod folią zbierającą skropliny. Przy wymianie stolarki w budynku używanym problem znika prawie w całości, bo prac mokrych jest niewiele; zostaje obróbka ościeży, którą planuje się tak samo jak przy każdej innej ramie.

Żeby woda spływająca po szybie została odrzucona poza lico ramy, zanim dojdzie do dolnej krawędzi skrzydła i do progu. Okapnik to listwa drobna i tania, w wycenie łatwa do pominięcia, bo z pokoju jej nie widać, a przy drewnie jest elementem, od którego zaczyna się trwałość całego okna. Różnica wobec pozostałych materiałów jest tu twarda i trzeba ją znać przed wyborem ramy: przy tworzywie i przy aluminium woda zatrzymana przy dolnej krawędzi niszczy uszczelnienie, czyli rzecz wymienną, a przy drewnie niszczy sam profil, czyli rzecz niewymienną. Okapnik w oknie drewnianym nie jest więc dodatkiem, tylko elementem konstrukcyjnym dolnej krawędzi. Do okapnika dochodzą jeszcze dwa elementy tej samej roboty. Pierwszy to uszczelnienie styku ramy z murem przy progu, liczone od metra bieżącego i stojące w cenniku osobno. Drugi to parapet zewnętrzny ze spadkiem, wyprowadzony poza lico ściany i podparty na całej długości. Parapet, który ugina się pod śniegiem, otwiera szczelinę dokładnie tam, gdzie woda stoi najdłużej.

Cyklicznie przez cały okres użytkowania okna i to jest jedyny materiał ramy z takim obowiązkiem: okien z tworzywa i z aluminium się nie maluje, drewniane trzeba. Rytm zależy od ekspozycji, nie od kalendarza: powłoka schodzi najszybciej od strony południowej i zachodniej, gdzie do wody dokłada się promieniowanie słoneczne, i najszybciej z dolnej krawędzi skrzydła, po której spływa woda. Okno pod okapem albo pod balkonem wytrzymuje bez poprawki nieporównanie dłużej niż to samo okno w ścianie szczytowej bez osłony, więc te dwie strony budynku ogląda się osobno. Sygnałem do roboty jest matowienie i pierwsze pęknięcia powłoki. Odsłonięte drewno to już spóźnienie. Po odsłonięciu wchodzi już cyklinowanie i szpachlowanie ubytków, czyli inna pozycja i inny rachunek. Stawek za samo odnowienie powłoki tu nie powtarzamy: malowanie okien i okien skrzynkowych jest wycenione przy usłudze malowania i tam zostaje, żeby ta sama liczba nie stała w serwisie dwa razy.

Tak, jeśli w mieszkaniu działa wentylacja grawitacyjna, a zwłaszcza gdy stoi w nim urządzenie gazowe: powietrze musi mieć którędy wejść. Rzecz dotyczy szczelności, a nie materiału ramy, bo nowa stolarka jest szczelna niezależnie od tego, z czego ją zrobiono. Rozszczelnienie planuje się razem z oknem, a nie po pierwszej zimie: nawiewnik w ramie albo w skrzynce, mikrouchylenie w okuciu, w starym oknie skrzynkowym także naturalna nieszczelność, którą renowacja potrafi zabrać. To jest realny efekt uboczny dobrze zrobionej renowacji i lepiej wiedzieć o nim zawczasu. W budynku wielorodzinnym o wymaganiach w tej sprawie rozstrzyga regulamin zarządcy, a nie sam wykonawca stolarki, więc pyta się o to administrację przed zamówieniem.

Rozdzielić ją na frakcje, zanim wyjedzie z budowy, a w Stalowej Woli można z góry policzyć, ile to będzie kosztowało, bo cennik punktu selektywnej zbiórki dla przedsiębiorców podaje stawki za tonę osobno dla każdej części okna. Drewno o kodzie 17 02 01 to 700,00 zł za tonę, szkło o kodzie 17 02 02 — 1 300,00 zł, a tworzywa sztuczne o kodzie 17 02 03 — 750,00 zł. Dla porównania gruz betonowy z rozbiórki i remontów kosztuje 175,00 zł za tonę, czyli kilkakrotnie mniej. Szkło jest tu najdroższą z trzech frakcji okna i to jest realny powód, dla którego wykonawca rozdziela szybę od ramy, zamiast wywozić całe okno. Punkt prowadzi spółka przy ul. Komunalnej 1. Ten koszt albo stoi w wycenie, albo dojdzie osobno. Ustal to przed umową.

Stalowa Wola jest tu rzadkim przypadkiem, bo miasto wprost nazywa wymianę stolarki okiennej kosztem kwalifikowanym. Miejska strona programu wymienia wśród prac zaliczanych do kosztów kwalifikowanych ocieplenie przegród budowlanych, wymianę stolarki okiennej, wymianę stolarki drzwiowej, wymianę bramy garażowej, montaż wentylacji mechanicznej, montaż rekuperatora ściennego oraz wymianę źródła ciepła, i zaznacza, że koszty kwalifikowane nie obejmują podatku od towarów i usług. Gminny punkt konsultacyjno-informacyjny mieści się w Urzędzie Miasta przy ul. Wolności 9, w pokoju nr 4, czynny od poniedziałku do piątku od 7:30 do 15:30. Kolejność jest tu twarda: najpierw wniosek, potem zamówienie stolarki. W bloku spółdzielczym obowiązuje osobny podział: regulamin porządku domowego Spółdzielni Mieszkaniowej kładzie w § 6 ust. 1 pkt 11 wymianę, naprawę i konserwację stolarki okiennej w mieszkaniu na użytkownika lokalu i odsyła zasady wymiany do odrębnych przepisów wewnątrzspółdzielczych, a w § 5 ust. 1 pkt 2 zostawia Spółdzielni stolarkę w częściach wspólnych.