Montaż okien drewnianych Rzeszów

Stawka wiodąca dla Rzeszowa dotyczy montażu jednego okna drewnianego w przygotowanym otworze i obejmuje samą robociznę, bez ceny stolarki. W tabeli wyżej stoi kilkanaście pozycji, a różnią się one nie tylko kwotą, ale i jednostką; to pierwsza rzecz do sprawdzenia przy porównywaniu ofert. Osobno stoją pozycje z drugiej ścieżki: kompleksowa renowacja okna skrzynkowego za sztukę, renowacja obustronna liczona od metra kwadratowego skrzydła, cyklinowanie i szpachlowanie ramy, wstawianie fleków, szklenie, kitowanie, izolacja skrzyni oraz montaż nowych okuć w stare okna. Przy każdej liczbie stoi etykieta zasięgu danych, więc widać, co jest notowaniem miejskim, co wojewódzkim, a co krajowym. Jedna pozycja wymaga zastrzeżenia. Miejska stawka za montaż okien liczona od metra bieżącego obwodu ramy pochodzi z cennika, który nie rozróżnia materiału: wydawca opisuje ją jako usługę dla okien plastikowych lub drewnianych, więc drewno obejmuje, ale go nie wyodrębnia, i nie jest to stawka za montaż okna drewnianego.

W Rzeszowie obie ścieżki są realne i biegną do różnych urzędów. Rejestr zabytków obejmuje tu nie tylko układ średniowiecznego miasta, ale i konkretne budynki mieszkalne: przy Rynku figuruje osiemnaście numerów: 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, 17, 18, 19, 24 i 25, a przy ul. 3 Maja numery 2, 4, 8, 9, 10, 20, 22, 24, 26 i 32, od domu z 1840 roku po kamienicę z 1910. Osobnym wpisem objęto zespół budowlany ulicy Dekerta wraz z kamienicami pod numerami 1, 3, 5 i 6 oraz willą pod numerem 4. Pod takim adresem potrzebne jest pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków, a sprawy z terenu miasta i powiatu prowadzi delegatura przy ul. Mickiewicza 7. Druga ścieżka jest znacznie szersza: gminna ewidencja zabytków miasta liczy w aktualnym wykazie 1379 pozycji i stoją w niej zwykłe domy i kamienice z adresami, a osobno ujęto dziewięć układów urbanistycznych. Tam decyzję wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej, a konserwator ją uzgadnia i ma na to 30 dni, po których milczenie liczy się jako brak zastrzeżeń. W Rzeszowie tym organem nie jest starostwo, bo miasto ma prawa powiatu; sprawy prowadzi Wydział Architektury Urzędu Miasta przy ul. Kopernika 15.

Nie i to jest najczęstsze nieporozumienie przy tej robocie. Art. 36 ust. 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stanowi wprost, że uzyskanie pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia albo dokonania zgłoszenia wymaganego przepisami Prawa budowlanego. Przy budynku z rejestru zabytków to nie jest formalność do odhaczenia: art. 29 ust. 7 pkt 1 Prawa budowlanego przesądza, że roboty, które w zwykłym budynku nie wymagają ani pozwolenia, ani zgłoszenia, przy obiekcie wpisanym do rejestru wymagają decyzji o pozwoleniu na budowę. Idą więc dwa postępowania u dwóch organów i planuje się je równolegle. Jedna rzecz zostaje przy tym otwarta i uczciwie to zaznaczamy: ustawa nie rozstrzyga, czy wymiana okna jest wymianą przegrody zewnętrznej w rozumieniu przepisów o zwolnieniach. Przy rejestrze nie ma to znaczenia, bo wynik jest ten sam; przy budynku objętym samą gminną ewidencją ta wątpliwość potrafi rozstrzygać o tym, czy w ogóle jest co uzgadniać. Nie załatwiamy tych spraw za inwestora i nie obiecujemy ich terminu, ale możemy przygotować to, czego wniosek wymaga od strony technicznej.

Przy budynku objętym gminną ewidencją zabytków termin jest w ustawie: art. 39 ust. 4 Prawa budowlanego daje wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków 30 dni od dnia doręczenia mu wystąpienia o uzgodnienie i przesądza, że niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się za brak zastrzeżeń. To najkorzystniejszy dla inwestora mechanizm w całej tej ścieżce, bo czekanie ma koniec znany z góry. Przy budynku wpisanym do rejestru zabytków taki skutek nie występuje. Tam potrzebna jest wydana decyzja konserwatora i to ona wyznacza początek robót. Trzeba przy tym wiedzieć o czymś, o czym łatwo przeczytać nieprawdę: art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego ma w tekście jednolitym dwa brzmienia, obowiązujące i późniejsze, a to drugie dopuszcza dla części robót przy zabytku tryb zgłoszeniowy wobec konserwatora zamiast pozwolenia. Daty wejścia w życie tego brzmienia nie ustaliliśmy w źródle, więc nie twierdzimy, że tryb zgłoszeniowy już działa, i odradzamy planowanie harmonogramu na jego podstawie, dopóki nie potwierdzi tego urząd prowadzący sprawę.

Tak, i w praktyce takie wymagania padają często: dotyczą podziału na kwatery, przekroju ramy i szczeblin oraz sposobu otwierania skrzydeł. Podstawa prawna jest przy tym ogólniejsza, niż się wydaje. Ustawa o ochronie zabytków nie zawiera artykułu nakazującego odwzorowanie podziałów, profili i sposobu otwierania. Daje natomiast narzędzie ogólne: art. 27 pozwala wystąpić do wojewódzkiego konserwatora zabytków o zalecenia konserwatorskie określające sposób korzystania z zabytku, jego zabezpieczenia i wykonania prac konserwatorskich, a przy obiekcie z rejestru zakres dopuszczalnej ingerencji wyznacza sama decyzja. Praktyczny wniosek jest prosty i tani: o zalecenia występuje się przed zamówieniem stolarki. Rysunek okna powstaje wtedy pod znane wymagania, a poprawka po fakcie oznacza drugie zamówienie u stolarza.

Renowacja wygrywa tam, gdzie rama jest zdrowa, a budynek stoi pod ochroną konserwatorską; wymiana wchodzi tam, gdzie drewno rozwarstwiło się przy dolnej krawędzi albo przegniło na progu. To dwie różne roboty, dwie różne ekipy i dwie różne rozmowy z urzędem, więc rozstrzygnięcie zapada przed wyceną. Za renowacją przemawiają trzy rzeczy. Pierwsza jest formalna: naprawa istniejącej stolarki nie otwiera rozmowy o zmianie wyglądu elewacji, więc przy budynku pod ochroną idzie łatwiej niż wymiana. Druga jest materiałowa: rama sprzed stu lat często pochodzi z drewna zdrowszego niż to, które dziś trafia do katalogu, a spróchniałe fragmenty wymienia się flekami zamiast całego okna. Trzecia jest cenowa i widać ją w tabeli wyżej: kompleksowa renowacja okna skrzynkowego kosztuje wyraźnie mniej niż odtworzenie kompletu stylizowanego na stary, a same czynności składowe, jak cyklinowanie, wstawianie fleków, szklenie czy kitowanie, można zamówić pojedynczo. Rama rozwarstwiona albo przegniła nie wróci do formy przez malowanie i wtedy wchodzi odtworzenie według wzoru, czyli nowe okno o tym samym podziale, tym samym przekroju i tym samym sposobie otwierania. W wycenie renowacja stoi jako osobna pozycja i tak też jest prowadzona.

Po pracach mokrych i po wysuszeniu pomieszczeń, a nie równolegle z nimi, i to jest jedyne miejsce w całej stolarce otworowej, gdzie kolejność montażu zależy od materiału ramy. Powód jest prosty: tynki, wylewki i gładzie oddają do powietrza dużo wody, budynek po nich schnie tygodniami, a drewno jako jedyny materiał ramy przyjmuje i oddaje wilgoć z otoczenia. Okno wstawione w tę wilgoć chłonie ją całą ramą i pracuje przez pierwszy rok, a skutek widać jako skrzywione skrzydło i nierówną szczelinę przylgową, której nie da się nadrobić regulacją okucia. Ta sama zasada obowiązuje przed montażem: stolarka czeka w miejscu suchym, przewiewnym i zadaszonym, na podkładkach, a nie na posadzce i nie pod folią zbierającą skropliny. Przy wymianie stolarki w budynku używanym problem znika prawie w całości, bo prac mokrych jest niewiele; zostaje obróbka ościeży, którą planuje się tak samo jak przy każdej innej ramie.

Żeby woda spływająca po szybie została odrzucona poza lico ramy, zanim dojdzie do dolnej krawędzi skrzydła i do progu. Okapnik to listwa drobna i tania, w wycenie łatwa do pominięcia, bo z pokoju jej nie widać, a przy drewnie jest elementem, od którego zaczyna się trwałość całego okna. Różnica wobec pozostałych materiałów jest tu twarda i trzeba ją znać przed wyborem ramy: przy tworzywie i przy aluminium woda zatrzymana przy dolnej krawędzi niszczy uszczelnienie, czyli rzecz wymienną, a przy drewnie niszczy sam profil, czyli rzecz niewymienną. Okapnik w oknie drewnianym nie jest więc dodatkiem, tylko elementem konstrukcyjnym dolnej krawędzi. Do okapnika dochodzą jeszcze dwa elementy tej samej roboty. Pierwszy to uszczelnienie styku ramy z murem przy progu, liczone od metra bieżącego i stojące w cenniku osobno. Drugi to parapet zewnętrzny ze spadkiem, wyprowadzony poza lico ściany i podparty na całej długości. Parapet, który ugina się pod śniegiem, otwiera szczelinę dokładnie tam, gdzie woda stoi najdłużej.

Cyklicznie przez cały okres użytkowania okna i to jest jedyny materiał ramy z takim obowiązkiem: okien z tworzywa i z aluminium się nie maluje, drewniane trzeba. Rytm zależy od ekspozycji, nie od kalendarza: powłoka schodzi najszybciej od strony południowej i zachodniej, gdzie do wody dokłada się promieniowanie słoneczne, i najszybciej z dolnej krawędzi skrzydła, po której spływa woda. Okno pod okapem albo pod balkonem wytrzymuje bez poprawki nieporównanie dłużej niż to samo okno w ścianie szczytowej bez osłony, więc te dwie strony budynku ogląda się osobno. Sygnałem do roboty jest matowienie i pierwsze pęknięcia powłoki. Odsłonięte drewno to już spóźnienie. Po odsłonięciu wchodzi już cyklinowanie i szpachlowanie ubytków, czyli inna pozycja i inny rachunek. Stawek za samo odnowienie powłoki tu nie powtarzamy: malowanie okien i okien skrzynkowych jest wycenione przy usłudze malowania i tam zostaje, żeby ta sama liczba nie stała w serwisie dwa razy.

Tak, jeśli w mieszkaniu działa wentylacja grawitacyjna, a zwłaszcza gdy stoi w nim urządzenie gazowe: powietrze musi mieć którędy wejść. Rzecz dotyczy szczelności, a nie materiału ramy, bo nowa stolarka jest szczelna niezależnie od tego, z czego ją zrobiono. Rozszczelnienie planuje się razem z oknem, a nie po pierwszej zimie: nawiewnik w ramie albo w skrzynce, mikrouchylenie w okuciu, w starym oknie skrzynkowym także naturalna nieszczelność, którą renowacja potrafi zabrać. To jest realny efekt uboczny dobrze zrobionej renowacji i lepiej wiedzieć o nim zawczasu. W budynku wielorodzinnym o wymaganiach w tej sprawie rozstrzyga regulamin zarządcy, a nie sam wykonawca stolarki, więc pyta się o to administrację przed zamówieniem.

Rozdzielić ją na frakcje, zanim wyjedzie z budowy — szyba i rama to dwie różne rzeczy. W Rzeszowie działają dwa punkty selektywnej zbiórki odpadów, przy ul. Ciepłowniczej 11 i przy al. gen. W. Sikorskiego 428, ale obowiązuje w nich warunek, który przy wymianie stolarki rozstrzyga wszystko: przyjmowane są wyłącznie odpady z remontów prowadzonych samodzielnie przez mieszkańca, po okazaniu dokumentu potwierdzającego adres w Rzeszowie i dowodu tożsamości. Limit to 5 m³ odpadów budowlanych rocznie na gospodarstwo domowe, a pojazd może ważyć najwyżej 3,5 tony. Okna zdjęte przez ekipę nie mieszczą się w tym opisie, więc rozlicza się je kontenerem albo odbiorem komercyjnym, i o to pyta się przed podpisaniem umowy, nie po demontażu.

W Rzeszowie w bloku spółdzielczym pierwsze pytanie dotyczy nie dopłaty, tylko zgody i zakresu. Regulamin porządku domowego Rzeszowskiej Spółdzielni Mieszkaniowej wymienia w § 5 ust. 1 wśród obowiązków użytkownika lokalu dbanie o stolarkę okienną, a w § 6 ust. 1 zabrania bez wiedzy Administracji dokonywania zmian wewnątrz i na zewnątrz lokalu — wprost wskazując między innymi zakładanie krat w oknach i drzwiach, wprowadzanie dodatkowych drzwi oraz inne zmiany mogące naruszać konstrukcję budynku i elewację. Ustęp 7 tego samego paragrafu zabrania instalowania na zewnątrz budynku urządzeń wystających poza obręb elewacji. Samo okno jest więc często mniej problematyczne niż to, co się do niego dokłada: krata, roleta zewnętrzna czy zmiana otworu. Roleta zewnętrzna ma u nas osobną stronę i tam też pierwszym adresatem jest Administracja Osiedla, a nie miarka. Rozliczenie samej wymiany reguluje natomiast osobny dokument, o którym § 5 ust. 2 tylko wspomina i którego nie ma w internetowym zbiorze spółdzielni, więc pytanie do Administracji Osiedla brzmi: jakie są aktualne zasady rozliczenia wymiany stolarki w naszym budynku.