Montaż okien drewnianych Mielec

Stawka wiodąca dla Mielca dotyczy montażu jednego okna drewnianego w przygotowanym otworze i obejmuje samą robociznę, bez ceny stolarki. W tabeli wyżej stoi kilkanaście pozycji, a różnią się one nie tylko kwotą, ale i jednostką; to pierwsza rzecz do sprawdzenia przy porównywaniu ofert. Osobno stoją pozycje z drugiej ścieżki: kompleksowa renowacja okna skrzynkowego za sztukę, renowacja obustronna liczona od metra kwadratowego skrzydła, cyklinowanie i szpachlowanie ramy, wstawianie fleków, szklenie, kitowanie, izolacja skrzyni oraz montaż nowych okuć w stare okna. Przy każdej liczbie stoi etykieta zasięgu danych, więc widać, co jest notowaniem miejskim, co wojewódzkim, a co krajowym. Jedna pozycja wymaga zastrzeżenia. Miejska stawka za montaż okien liczona od metra bieżącego obwodu ramy pochodzi z cennika, który nie rozróżnia materiału: wydawca opisuje ją jako usługę dla okien plastikowych lub drewnianych, więc drewno obejmuje, ale go nie wyodrębnia, i nie jest to stawka za montaż okna drewnianego.

W Mielcu rejestr zabytków nie dotyka osiedli blokowych: cały ciężar leży na starym mieście i na willowym pasie przy ulicy Jadernych. W zestawieniu figuruje 56 pozycji, z czego osiemnaście to budynki mieszkalne, kamienice i wille: przy Rynku numery 3, 22, 23 i 25, przy ul. Mickiewicza numery 2, 5 i 7 z lat 1900–1904, przy ul. Jadernych willa z 1933 roku pod numerem 1, willa z lat 1910–1920 pod numerem 5 i dwa domy pod numerem 19, przy ul. Kościuszki numery 5, 25 i 28, a poza tym dom z 1926 roku przy Krasickiego 1, dom z 1902 roku przy Legionów 1, dom przy Sandomierskiej 17 i dom z 1898 roku przy Sienkiewicza 17. Pod tymi adresami potrzebne jest pozwolenie konserwatora, a wniosek idzie do delegatury w Tarnobrzegu przy ul. 1 Maja 4, nie do tutejszego magistratu. Znacznie szerszy jest zasięg gminnej ewidencji: liczy ona 292 karty adresowe, a w rubryce „Nazwa” najczęściej stoi po prostu „Dom”; takich kart jest 183, do tego 27 opisanych jako „Blok mieszkalny”, w tym budynki z 1937 roku. Tam decyzję wydaje Wydział Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego przy ul. Wyspiańskiego 6, a konserwator ją uzgadnia w terminie 30 dni, po którym milczenie działa na korzyść inwestora. Stanowisko właściwe dla sprawy zależy od obrębu, więc przy pierwszym telefonie podaj ulicę.

Nie i to jest najczęstsze nieporozumienie przy tej robocie. Art. 36 ust. 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stanowi wprost, że uzyskanie pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia albo dokonania zgłoszenia wymaganego przepisami Prawa budowlanego. Przy budynku z rejestru zabytków to nie jest formalność do odhaczenia: art. 29 ust. 7 pkt 1 Prawa budowlanego przesądza, że roboty, które w zwykłym budynku nie wymagają ani pozwolenia, ani zgłoszenia, przy obiekcie wpisanym do rejestru wymagają decyzji o pozwoleniu na budowę. Idą więc dwa postępowania u dwóch organów i planuje się je równolegle. Jedna rzecz zostaje przy tym otwarta i uczciwie to zaznaczamy: ustawa nie rozstrzyga, czy wymiana okna jest wymianą przegrody zewnętrznej w rozumieniu przepisów o zwolnieniach. Przy rejestrze nie ma to znaczenia, bo wynik jest ten sam; przy budynku objętym samą gminną ewidencją ta wątpliwość potrafi rozstrzygać o tym, czy w ogóle jest co uzgadniać. Nie załatwiamy tych spraw za inwestora i nie obiecujemy ich terminu, ale możemy przygotować to, czego wniosek wymaga od strony technicznej.

Przy budynku objętym gminną ewidencją zabytków termin jest w ustawie: art. 39 ust. 4 Prawa budowlanego daje wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków 30 dni od dnia doręczenia mu wystąpienia o uzgodnienie i przesądza, że niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się za brak zastrzeżeń. To najkorzystniejszy dla inwestora mechanizm w całej tej ścieżce, bo czekanie ma koniec znany z góry. Przy budynku wpisanym do rejestru zabytków taki skutek nie występuje. Tam potrzebna jest wydana decyzja konserwatora i to ona wyznacza początek robót. Trzeba przy tym wiedzieć o czymś, o czym łatwo przeczytać nieprawdę: art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego ma w tekście jednolitym dwa brzmienia, obowiązujące i późniejsze, a to drugie dopuszcza dla części robót przy zabytku tryb zgłoszeniowy wobec konserwatora zamiast pozwolenia. Daty wejścia w życie tego brzmienia nie ustaliliśmy w źródle, więc nie twierdzimy, że tryb zgłoszeniowy już działa, i odradzamy planowanie harmonogramu na jego podstawie, dopóki nie potwierdzi tego urząd prowadzący sprawę.

Tak, i w praktyce takie wymagania padają często: dotyczą podziału na kwatery, przekroju ramy i szczeblin oraz sposobu otwierania skrzydeł. Podstawa prawna jest przy tym ogólniejsza, niż się wydaje. Ustawa o ochronie zabytków nie zawiera artykułu nakazującego odwzorowanie podziałów, profili i sposobu otwierania. Daje natomiast narzędzie ogólne: art. 27 pozwala wystąpić do wojewódzkiego konserwatora zabytków o zalecenia konserwatorskie określające sposób korzystania z zabytku, jego zabezpieczenia i wykonania prac konserwatorskich, a przy obiekcie z rejestru zakres dopuszczalnej ingerencji wyznacza sama decyzja. Praktyczny wniosek jest prosty i tani: o zalecenia występuje się przed zamówieniem stolarki. Rysunek okna powstaje wtedy pod znane wymagania, a poprawka po fakcie oznacza drugie zamówienie u stolarza.

Renowacja wygrywa tam, gdzie rama jest zdrowa, a budynek stoi pod ochroną konserwatorską; wymiana wchodzi tam, gdzie drewno rozwarstwiło się przy dolnej krawędzi albo przegniło na progu. To dwie różne roboty, dwie różne ekipy i dwie różne rozmowy z urzędem, więc rozstrzygnięcie zapada przed wyceną. Za renowacją przemawiają trzy rzeczy. Pierwsza jest formalna: naprawa istniejącej stolarki nie otwiera rozmowy o zmianie wyglądu elewacji, więc przy budynku pod ochroną idzie łatwiej niż wymiana. Druga jest materiałowa: rama sprzed stu lat często pochodzi z drewna zdrowszego niż to, które dziś trafia do katalogu, a spróchniałe fragmenty wymienia się flekami zamiast całego okna. Trzecia jest cenowa i widać ją w tabeli wyżej: kompleksowa renowacja okna skrzynkowego kosztuje wyraźnie mniej niż odtworzenie kompletu stylizowanego na stary, a same czynności składowe, jak cyklinowanie, wstawianie fleków, szklenie czy kitowanie, można zamówić pojedynczo. Rama rozwarstwiona albo przegniła nie wróci do formy przez malowanie i wtedy wchodzi odtworzenie według wzoru, czyli nowe okno o tym samym podziale, tym samym przekroju i tym samym sposobie otwierania. W wycenie renowacja stoi jako osobna pozycja i tak też jest prowadzona.

Po pracach mokrych i po wysuszeniu pomieszczeń, a nie równolegle z nimi, i to jest jedyne miejsce w całej stolarce otworowej, gdzie kolejność montażu zależy od materiału ramy. Powód jest prosty: tynki, wylewki i gładzie oddają do powietrza dużo wody, budynek po nich schnie tygodniami, a drewno jako jedyny materiał ramy przyjmuje i oddaje wilgoć z otoczenia. Okno wstawione w tę wilgoć chłonie ją całą ramą i pracuje przez pierwszy rok, a skutek widać jako skrzywione skrzydło i nierówną szczelinę przylgową, której nie da się nadrobić regulacją okucia. Ta sama zasada obowiązuje przed montażem: stolarka czeka w miejscu suchym, przewiewnym i zadaszonym, na podkładkach, a nie na posadzce i nie pod folią zbierającą skropliny. Przy wymianie stolarki w budynku używanym problem znika prawie w całości, bo prac mokrych jest niewiele; zostaje obróbka ościeży, którą planuje się tak samo jak przy każdej innej ramie.

Żeby woda spływająca po szybie została odrzucona poza lico ramy, zanim dojdzie do dolnej krawędzi skrzydła i do progu. Okapnik to listwa drobna i tania, w wycenie łatwa do pominięcia, bo z pokoju jej nie widać, a przy drewnie jest elementem, od którego zaczyna się trwałość całego okna. Różnica wobec pozostałych materiałów jest tu twarda i trzeba ją znać przed wyborem ramy: przy tworzywie i przy aluminium woda zatrzymana przy dolnej krawędzi niszczy uszczelnienie, czyli rzecz wymienną, a przy drewnie niszczy sam profil, czyli rzecz niewymienną. Okapnik w oknie drewnianym nie jest więc dodatkiem, tylko elementem konstrukcyjnym dolnej krawędzi. Do okapnika dochodzą jeszcze dwa elementy tej samej roboty. Pierwszy to uszczelnienie styku ramy z murem przy progu, liczone od metra bieżącego i stojące w cenniku osobno. Drugi to parapet zewnętrzny ze spadkiem, wyprowadzony poza lico ściany i podparty na całej długości. Parapet, który ugina się pod śniegiem, otwiera szczelinę dokładnie tam, gdzie woda stoi najdłużej.

Cyklicznie przez cały okres użytkowania okna i to jest jedyny materiał ramy z takim obowiązkiem: okien z tworzywa i z aluminium się nie maluje, drewniane trzeba. Rytm zależy od ekspozycji, nie od kalendarza: powłoka schodzi najszybciej od strony południowej i zachodniej, gdzie do wody dokłada się promieniowanie słoneczne, i najszybciej z dolnej krawędzi skrzydła, po której spływa woda. Okno pod okapem albo pod balkonem wytrzymuje bez poprawki nieporównanie dłużej niż to samo okno w ścianie szczytowej bez osłony, więc te dwie strony budynku ogląda się osobno. Sygnałem do roboty jest matowienie i pierwsze pęknięcia powłoki. Odsłonięte drewno to już spóźnienie. Po odsłonięciu wchodzi już cyklinowanie i szpachlowanie ubytków, czyli inna pozycja i inny rachunek. Stawek za samo odnowienie powłoki tu nie powtarzamy: malowanie okien i okien skrzynkowych jest wycenione przy usłudze malowania i tam zostaje, żeby ta sama liczba nie stała w serwisie dwa razy.

Pytanie dotyczy szczelności, a nie materiału ramy: nowa stolarka jest szczelna niezależnie od tego, z czego jest zrobiona. W Mielcu odpowiedź stoi wprost w dokumencie spółdzielni: Regulamin określający obowiązki Spółdzielni i użytkowników lokali mieszkalnych w zakresie napraw wewnątrz lokali wymienia w § 8 ust. 2 pkt 12 wśród obowiązków użytkownika zapewnienie dopływu odpowiedniej ilości powietrza do mieszkania poprzez rozszczelnianie stolarki okiennej zgodnie z normą PN-83/B-03430 oraz stosowanie się do zaleceń Zakładu Kominiarskiego. Ten sam regulamin przesądza w § 6 ust. 1, że okna i drzwi wejściowe są elementami wnętrza lokalu, a w § 8 ust. 2 przypisuje użytkownikowi ich naprawę, wymianę okuć i parapetów, szklenie oraz malowanie stolarki. Praktyczny wniosek jest taki, że nawiewnik albo mikrorozszczelnienie planuje się razem z oknem, a nie po pierwszej zimie, a przy renowacji starego okna skrzynkowego tym bardziej, bo dobrze zrobiona renowacja zabiera naturalną nieszczelność, która dotąd wentylowała mieszkanie.

Rozdzielić ją na frakcje, zanim wyjedzie z budowy, bo tutejszy regulamin jest pod tym względem najbardziej szczegółowy z naszych czterech miast. Punkt selektywnej zbiórki przyjmuje szkło okienne, ale § 5 pkt 9 zastrzega, że wyłącznie bez elementów drewnianych, gumowych, aluminiowych, bez kitu, silikonu, metalu i tworzywa, a § 6 ust. 1 lit. d dopuszcza szkło płaskie niezbrojone w taflach nie większych niż 40 x 40 cm. Ramy trafiają do innej frakcji: drewno z okien bez szyb, drzwi i futryn, również z limitem. Limit jest wspólny dla wszystkich odpadów budowlanych i wynosi 1,1 m³ na rok z jednego gospodarstwa domowego, a za każdy kolejny metr sześcienny nalicza się opłatę. Do tego § 7 wyklucza odpady z remontu wymagającego zgłoszenia w instytucji oraz z remontów niewykonywanych samodzielnie. Szyba zespolona z ramką dystansową i uszczelką w tym opisie się nie mieści, więc przy wymianie całej stolarki wywóz planuje się poza punktem i ustala z wykonawcą, czy jest w cenie.

W Mielcu trzeba rozdzielić dwie rzeczy, bo prowadzą do dwóch różnych pokoi w tym samym budynku przy ul. Żeromskiego 23. Miejski program dotacji celowych obejmuje wyłącznie wymianę źródeł ciepła: kocioł gazowy albo pompę ciepła. Stolarki w tym katalogu nie ma; wnioski przyjmuje Wydział Środowiska i Energii na I piętrze, w pokoju nr 33. Droga dla okien prowadzi przez program rządowy, a gminny punkt konsultacyjno-informacyjny działa w tym samym budynku w pokoju 17, ale tylko w środy od 7.30 do 15.30. Osobna ścieżka jest spółdzielcza i konkretna: aneks nr 1/2018 do regulaminu napraw wewnątrz lokali tutejszej spółdzielni mieszkaniowej stanowi w § 7 pkt 12, że przy wymianie okien we własnym zakresie Spółdzielnia zwraca koszty robocizny montażu maksymalnie do 2 sztuk na mieszkanie, po przedstawieniu faktury i złożeniu wniosku w Administracji Osiedla oraz pod warunkiem niezalegania z opłatami. Punkt 13 dodaje, że po 20 latach od poprzedniej dofinansowanej wymiany można ubiegać się ponownie, a liczba okien zależy wtedy od metrażu: 2 sztuki do 45,00 m², 3 sztuki od 45,01 m² do 65,00 m² i 4 sztuki powyżej 65,01 m². Zapis o wstrzymaniu dofinansowania przy nieprawidłowym montażu oznacza, że sposób osadzenia okna ocenia spółdzielnia, zanim wypłaci pieniądze.